
تعداد نشریات | 13 |
تعداد شمارهها | 623 |
تعداد مقالات | 6,502 |
تعداد مشاهده مقاله | 8,644,772 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,242,169 |
اثر تنش مکانیکی باد بر تعدادی از خصوصیات مورفوفیزیولوژیک دو رقم گندم (Triticum aestivum) پابلند و نیمه-پاکوتاه | ||
مجله تولید گیاهان زراعی | ||
مقاله 8، دوره 10، شماره 2، شهریور 1396، صفحه 101-114 اصل مقاله (494 K) | ||
نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/ejcp.2017.11465.1880 | ||
نویسندگان | ||
ریحانه خواجه پور1؛ مجمد کافی* 1؛ احمد نظامی2؛ حمید رضا خزاعی1 | ||
1دانشگاه فردوسی مشهد | ||
2دانشکاه فردوسی مشهد | ||
چکیده | ||
سابقه و هدف: تنش های مکانیکی از جمله تنش باد می تواند نقش مهمی را در سازگاری و اکوفیزیولوژی گیاهان داشته باشند. بطور کلی کاهش ارتفاع ساقه، کاهش سطح برگ، افزایش قطر ساقه و کاهش وزن تر و خشک معمول ترین عکس العمل گیاهان در برابر تنش های مکانیکی باد می باشند. وزش باد موجب افزایش تنفس و تعرق گیاه، کاهش در محتوی آب گیاه، تغییر ترکیب شیمیایی دیواره سلولی و تغییر در میزان تولید هورمون های گیاهی می شود. علاوه بر این با افزایش شدت تنش باد ممکن است گیاهان دچار خوابیدگی شوند. خوابیدگی مانع از جریان آب و عناصر غذایی موردنیاز گیاه و مانع از جریان مواد حاصل از فتوسنتز به ریشهها یا دانه های درحالتوسعه میشود که در نتیجه آن پر شدن دانهها مختل می شوند. همچنین در نتیجه خوابیدگی مقدار رطوبت نسبی در یک جامعه گیاهی افزایش می یابد که رشد قارچها و گسترش بیماریها از عواقب آن است. گندم گیاهی است که پس از سنبله دهی و سنگین شدن بخش انتهایی ساقه آن به خوابیدگی حساس تر می شود و باد شدید یکی از عوامل ورس در گندم می باشد. لذا اصلاح ارقام گندم به تنش باد یکی از اولویت های ارقام گندم در مناطق بادخیز کشور می باشد. از این رو این آزمایش با این هدف در دو رقم جدید و قدیم گندم انجام شد. مواد و روش ها: با توجه به مطالب ذکر شده، نظر به اهمیت ارزیابی اثرات تنش مکانیکی ناشی از وزش باد بر صفات رشدی و عملکردی گیاه گندم، آزمایشی در سال 1393 در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، به اجرا درآمد. آزمایش بهصورت فاکتوریل سه عامله در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل شدت جریان باد (صفر، 5،10و 15 متر بر ثانیه) و مدت زمان وزش آن (15، 30 و 45 دقیقه) بود که بر روی دو رقم گندم روشن (پابلند و قدیمی) و سیروان (پاکوتاه و جدید) اعمال شدند. گیاهان در شرایط گلخانه رشد داده شدند و برای اعمال تیمارها گلدانها دریک اتاقک مخصوص اعمال تنش مکانیکی باد قرار گرفتند. یافته ها: نتایج نشان داد که ارتفاع گیاه، تعداد برگ، اندازه اولین میانگره بعد از اعمال تیمار، وزن خشک گیاه، محتوای نسبی آب برگ و مقدار فتوسنتز بهطورمعنیداری تحت تأثیر عوامل آزمایش قرار گرفتند. با افزایش سرعت وزش باد در هر دو رقم سیروان و روشن از میزان صفات ذکر شده کاسته شد، اما روند کاهش آن در رقم سیروان نسبت به رقم روشن کمتر بود. در هر دو رقم بیشترین مقدار صفات ذکر شده در تیمار شاهد بدون وزش باد مشاهده شد. علاوه بر این با افزایش مدت وزش باد از مقدار صفات ذکر شده کاسته شد، این در حالی بود که این کاهش در ارقام سیروان و روشن با روندی مشابه نداشت و رقم سیروان کمتر تحت تأثیر مدت وزش باد قرار گرفت. با توجه به مشاهدات آزمایشی، میتوان بیان کرد که خوابیدگی ناشی از وزش باد منجر به ایجاد خسارت مکانیکی در گیاه شد که به نظر میرسد با توجه به مقاومت بیشتر رقم سیروان در برابر خوابیدگی تأثیرپذیری این رقم نیز در برابر تنش مکانیکی حاصل از وزش باد نیز کمتر بود و درمجموع پاسخ بهتری را نشان داد. نتیجه گیری: به طورکلی رقم سیروان در مقایسه با رقم روشن، کمتر تحت تاثیر تنش باد قرار گرفت و روند کاهشی مربوط به صفات ذکر شده در رقم سیروان از شدت کمتری برخوردار بود. رقم سیروان نیمه پاکوتاه بوده و در برابر خوابیدگی دارای مقاومت است، به همین دلیل به نظر می رسد در برابر افزایش سرعت و مدت وزش باد کمتر تحت تاثیر قرار گرفت. | ||
کلیدواژهها | ||
"خوابیدگی"؛ "خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی"؛ "سرعت باد"؛ "مدت باد" | ||
مراجع | ||
1.Acreche, M.M., and Slafer, G.A. 2011. Lodging yield penalties as affected by breeding in Mediterranean wheats. Field Crops Res. 122: 40-48. 2.Anten, N.P., Casado‐Garcia, R., and Nagashima, H. 2005. Effects of mechanical stress and plant density on mechanical characteristics, growth, and lifetime reproduction of tobacco plants. Am. Natu., 166: 650-660. 3.Anten, N.P., Casado‐Garcia, R., Pierik, R., and Pons, T.L. 2006. Ethylene sensitivity affects changes in growth patterns, but not stem properties, in response to mechanical stress in tobacco. Physiol. Planta., 128: 274-282. 4.Armbrust, D. 2000. Wind and Sandblast Damage to Grov'. Annals of Arid Zone, 39: 273-284. 5.Berry, P., and Spink, J. 2006. A physiological analysis of oilseed rape yields: past and future. J. Agric. Sci., 144: 381-392. 6.Berry, P., and Spink, J. 2012. Predicting yield losses caused by lodging in wheat. Field Crops Res., 137: 19-26. 7.Biro, R., Hunt, E., Erner, Y., and Jaffe, M. 1980. Thigmomorphogenesis: changes in cell division and elongation in the internodes of mechanically-perturbed or ethrel-treated bean plants. Ann. Bot., 45: 655-664. 8.Boeger, M.R.T., and Poulson, M.E. 2003. Morphological adaptations and photosynthetic rates of amphibious Veronica anagallis-aquatica L. (Scrophulariaceae) under different flow regimes. Aqua. Bot., 75: 123-135. 9.Chang, T.-T., and Vergara, B.S. 1972. Ecological and genetic information on adaptability and yielding ability in tropical rice varieties. Rice Breed. 431-453. 10.Choudhury, B.J. 2000. A sensitivity analysis of the radiation use efficiency for gross photosynthesis and net carbon accumulation by wheat. Agric. Forest. Meterol. 101: 217-234. 11.Crook, M., and Ennos, A. 1996. Mechanical differences between free-standing and supported wheat plants, Triticum aestivum L. Ann. Bot. 77: 197-202. 12.Dhopte, A.M., and Livera, M.M. 2002. Principles and techniques for plant scientist: Agrobios (India). 13.Easson, D., White, E., and Pickles, S. 1993. The effects of weather, seed rate and cultivar on lodging and yield in winter wheat. J. Agric. Sci., 121: 145-156. 14.Fischer, R., Rees, D., Sayre, K., Lu, Z.-M., Condon, A., and Saavedra, A.L. 1998. Wheat yield progress associated with higher stomatal conductance and photosynthetic rate, and cooler canopies. Crop Sci. 38: 1467-1475. 15.Fischer, R., and Stapper, M. 1987. Lodging effects on high-yielding crops of irrigated semidwarf wheat. Field Crop Res. 17: 245-258. 16.Fournier, M., Alméras, T., Clair, B., and Gril, J. 2014. Biomechanical action and biological functions. Pages 139-169 The biology of reaction wood: Springer. 17.Fournier, M., Dlouhà, J., Jaouen, G., and Almeras, T. 2013. Integrative biomechanics for tree ecology: beyond wood density and strength. J. Exp. Bot. 64: 4793–4815. 18.Gardiner, B., Berry, P., and Moulia, B. In press. Review: Wind impacts on plant growth, mechanics and damage. Plant Sci. 19.Heuchert, J., Marks, J., and Mitchell, C. 1983. Strengthening of tomato shoots by gyratory shaking. J. Am. Soc. Hort. Sci. 108: 801–805. 20.Jones, R.S., and Mitchell, C.A. 1989. Mechanical stress induced changes in cell wall extensibility compliances. Plant Physiol. (rockville) 4: 89-104. 21.Kashiwagi, T., Sasaki, H., and Ishimaru, K. 2005. Factors responsible for decreasing sturdiness of the lower part in lodging of rice (Oryza sativa L.). Plant Prod. Sci., 8: 166-172. 22.Kono, M. 1995. Physiological aspects of lodging. Science of the rice, 2: 971-982. 23.Lange, O.L., Nobel, P.S., Osmond, C.B., and Ziegler, H., eds. 1981. Physiological Plant Ecology Berlin, Heidelberg: Springer. 24.Mitchell, C.A., and Myers, P.N. 1995. Mechanical stress regulation of plant growth and development. Hort. Rev. 17: 1-42. 25.Moulia, B., and Fournier, M. 2009. The power and control of gravitropic movements in plants: a biomechanical and systems biology view. J. Exp. Bot. 60: 461-486. 26.Neenan, M., and Spencer-Smith, J. 1975. An analysis of the problem of lodging with particular reference to wheat and barley. J. Agric. Sci. 85: 495-507. 27.Ookawa, T. 1992. Varietal difference of physical characteristics of the culm related to lodging resistance in paddy rice. Jpn. J. Crop Sci. 61: 419-425. 28.Pinthus, M.J. 1973. Lodging in Wheat, Barley, and Oats: the Phenomenon, its Causes, and Preventive Measures: Academic Press. 29.Puijalon, S., and Bornette, G. 2006. Phenotypic plasticity and mechanical stress: biomass partitioning and clonal growth of an aquatic plant species. Am. J. Bot., 93: 1090-1099. 30.Puijalon, S., Lena, J.-P., and Bornette, G. 2007. Interactive effects of nutrient and mechanical stresses on plant morphology. Annals of botany, 100: 1297-1305. 31.Stapper, M., and Fischer, R. 1990. Genotype, sowing date and plant spacing influence on high-yielding irrigated wheat in southern New South Wales. III. Potential yields and optimum flowering dates. Crop Past. Sci., 41: 1043-1056. 32.Van Gardingen, P., and Grace, J. 1991. Plants and Wind, in: Advances in Botanical Research: Academic Press. 33.Weibel, R., and Pendleton, J. 1964. Effect of artificial lodging on winter wheat grain yield and quality. Agr. J. 56: 487-488. | ||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,283 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,077 |