دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

 آمار

تعداد نشریات14
تعداد شماره‌ها674
تعداد مقالات7,006
تعداد مشاهده مقاله10,317,480
تعداد دریافت فایل اصل مقاله9,516,458
خسروشیری, مهدی, صالحی, معصومه. (1404). بررسی صفات مناسب جهت گزینش لاین‌های کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) در شرایط شور. , 18(4), 143-158. doi: 10.22069/ejcp.2026.24164.2720
مهدی خسروشیری; معصومه صالحی. "بررسی صفات مناسب جهت گزینش لاین‌های کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) در شرایط شور". , 18, 4, 1404, 143-158. doi: 10.22069/ejcp.2026.24164.2720
خسروشیری, مهدی, صالحی, معصومه. (1404). 'بررسی صفات مناسب جهت گزینش لاین‌های کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) در شرایط شور', , 18(4), pp. 143-158. doi: 10.22069/ejcp.2026.24164.2720
خسروشیری, مهدی, صالحی, معصومه. بررسی صفات مناسب جهت گزینش لاین‌های کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) در شرایط شور. , 1404; 18(4): 143-158. doi: 10.22069/ejcp.2026.24164.2720

بررسی صفات مناسب جهت گزینش لاین‌های کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) در شرایط شور

مجله تولید گیاهان زراعی
مقاله 7، دوره 18، شماره 4، دی 1404، صفحه 143-158    اصل مقاله (1020.53 K)
نوع مقاله: مقاله کامل علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/ejcp.2026.24164.2720
نویسندگان
مهدی خسروشیری1؛ معصومه صالحی* 2
1دانش‌آموخته کارشناسی ارشد فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه اگروتکنولوژی ، دانشکده کشاورزی ، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.
2دانشیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی- یزد- ایران
چکیده
سابقه و هدف: کینوا به ‌دلیل تنوع ژنتیکی بسیار بالا، سازگاری گسترده، ارزش تغذیه‌ای قابل‌توجه و متحمل بودن در برابر تنش‌های محیطی به‌عنوان یکی از گزینه‌های بالقوه و راهبردی برای تقویت امنیت غذایی و پایداری تولید در مناطق خشک و نیمه‌خشک شناخته می‌شود. با‌توجه‌به بحران کم‌آبی و کاهش کیفیت منابع آبی در ایران، شناسایی لاین‌های متحمل به شوری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ازاین‌رو، این پژوهش با‌هدف شناسایی، ارزیابی و معرفی صفات مؤثر در گزینش لاین‌های زودرس، پرمحصول و متحمل به شوری در بین ژرم‌پلاسم‌های متنوع کینوا انجام شد.
مواد و روش‌ها: برای این منظور، 49 لاین کینوا در مرداد سال 1401 در ایستگاه تحقیقات شوری صدوق واقع در مرکز ملی تحقیقات شوری یزد، در قالب طرح لاتیس با دو تکرار و تحت شرایط شوری آب آبیاری موردبررسی قرار گرفتند. صفاتی از جمله ارتفاع بوته، طول و وزن پانیکول، عملکرد دانه، وزن هزار دانه، زیست‌توده و محتوای ساپونین اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با استفاده از تجزیه واریانس، تحلیل همبستگی، خوشه‌بندی و تجزیه به مؤلفه‌های اصلی مورد ارزیابی قرار گرفتند.
یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر لاین‌ها بر تمامی صفات در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. لاین‌های 47 و 49 بیشترین عملکرد دانه (به ترتیب 11/281 و 43/277 گرم بر مترمربع) و لاین‌های 7 و 33 بالاترین وزن هزار دانه را (به ترتیب 2/73 و 2/74 گرم) داشتند. در‌حالی‌که لاین ۳ پایین‌ترین عملکرد دانه و بیشترین ارتفاع کف ساپونین (6/20 سانتی‌متر) را نشان داد. تحلیل خوشه‌ای، لاین‌ها را در شش گروه متمایز قرار داد و خوشه سوم (لاین‌های 5، 47 و 49) بیشترین عملکرد و زیست‌توده را نشان داد. سه مؤلفه اصلی اول حدود 72 درصد از واریانس کل داده‌ها را تبیین کردند. نتایج وراثت‌پذیری نشان داد که صفات ارتفاع بوته، وزن پانیکول و عملکرد دانه به‌طور قابل‌توجهی تحت کنترل ژنتیکی قرار داشته و دارای پتانسیل بالایی برای بهبود از طریق گزینش هستند.
نتیجه‌گیری: به‌طورکلی، این مطالعه وجود پتانسیل ژنتیکی قابل‌توجهی را در بین لاین‌های زودرس کینوا برای کشت در شرایط شور تأیید کرد. صفات مرتبط با پانیکول و زیست‌توده به‌عنوان شاخص‌های کلیدی برای گزینش لاین‌های پرمحصول معرفی شدند. لاین‌های ۴۷ و ۴۹ به‌دلیل دارابودن بالاترین عملکرد، زیست‌توده مطلوب و محتوای ساپونین پایین، به‌عنوان ارقام برتر برای معرفی مستقیم یا استفاده در برنامه‌های دورگ‌گیری به‌منظور تولید ارقام متحمل به شوری پیشنهاد می‌گردند. وراثت‌پذیری بالای اکثر صفات مهم، موفقیت برنامه‌های اصلاحی را نوید می‌دهد. در نهایت، این یافته‌ها می‌تواند نقش مؤثری در توسعه کشت کینوا و افزایش امنیت غذایی در مناطق خشک و شور ایران ایفا کند.
کلیدواژه‌ها
تنوع ژنتیکی؛ زودرس؛ طول پانیکول؛ عملکرد دانه؛ وزن پانیکول
مراجع
Peterson, A.J., & Murphy, K.M. (2015). Quinoa cultivation for temperate North America: Considerations and areas for investigation. Quinoa: Improvement and sustainable production, 17, 173-192. https://doi.org/10.1002/9781118628041.ch10

  1. Vita, F., Ghignone, S., Bazihizina, N., Rasouli, F., Sabbatini, L., Kiani-Pouya, A., Kiferle, C., Shabala, S., Balestrini, R., & Mancuso, S. (2021). Early responses to salt stress in quinoa genotypes with opposite behavior. Physiologia Plantarum, 173(4), 1392–1420. https://doi.org/10.1111/ppl.13425
  2. 3. Melini, V., & Melini, F. (2021). Functional components and anti-nutritional factors in gluten-free grains: A focus on quinoa seeds. Foods, 10(2), 351. https://doi.org/10.3390/foods10020351
  3. Akram, M.Z., Libutti, A., & Rivelli, A.R. (2023). Evaluation of vegetative development of quinoa under water stress by applying different organic amendments. Agronomy, 13(5), 1412. https://doi.org/10.3390/agronomy13051412
  4. FAO. (2013). Home-International Year of Quinoa 2013. https://www.fao.org/quinoa/en/
  5. Alandia, G., Rodriguez, J.P., Jacobsen, S.E., Bazile, D., & Condori, B. (2020). Global expansion of quinoa and challenges for the Andean region. Global Food Security, 26, 100429. https://doi.org/10.1016/j.gfs.2020.100429
  6. FAO. (2020). Quinoa: Worldwide promotion and cultivation challenges. FAO Reports.
  7. Emrani, N., Maldonado-Taipe, N., Hasler, M., Patiranage, D.S., & Jung, C. (2024). Early flowering and maturity promote the successful adaptation and high yield of Quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) in temperate regions. Plants, 13(20), 2919.https://doi.org/10.3390/plants13202919
  8. Matías, J., Rodríguez, M.J., Carrillo-Vico, A., Casals, J., Fondevilla, S., Haros, C.M., & Reguera, M. (2024). From ‘farm to fork’: Exploring the potential of nutrient-rich and stress-resilient emergent crops for sustainable and healthy food in the Mediterranean region in the face of climate change challenges. Plants, 13(14), 1914. https://doi.org/10.3390/plants13141914
  9. Ruiz, K.E.F. (2013). Quinoa biodiversity and sustainability for food security under climate change. A review. Agronomy for Sustainable Development. https://doi.org/10.1007/s13593-013-0195-0
  10. Flubacher, M., Sedlmeier, K., Lechthaler, F., Rohrer, M., Cristobal, L., & Vinogradova, A. (2017, April). Socio-economic vulnerability, adaptation to agro-climatic risk and the potential of user-tailored climate services for the Andean Highlands: The case of quinoa production in the region of Puno. In EGU General Assembly Conference Abstracts(p. 17580).
  11. Hasegawa, T., Sakurai, G., Fujimori, S., Takahashi, K., Hijioka, Y., & Masui, T. (2021). Extreme climate events increase risk of global food insecurity and adaptation needs. Nature Food, 2(8), 587-595. https://doi.org/10.1038/s43016-021-00335-4
  12. Bazile, D., Jacobsen, S.E., & Verniau, A. (2016). The global expansion of quinoa: trends and limits. Frontiers in Plant Science, 7, 622. https://doi.org/10.3389/fpls.2016.00622
  13. Bertero, H.D., De la Vega, A.J., Correa, G., Jacobsen, S.E., & Mujica, A. (2004). Genotype and genotype-by-environment interaction effects for grain yield and grain size of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) as revealed by pattern analysis of international multi-environment trials. Field Crops Research, 89(2-3), 299-318. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2004.02.006
  14. Gamboa, C., Van den Broeck, G., & Maertens, M. (2018). Smallholders’ preferences for improved quinoa varieties in the Peruvian Andes. Sustainability, 10(10), 3735. https://doi.org/10.3390/su10103735
  15. Thiam, E., Allaoui, A., & Benlhabib, O. (2021). Quinoa productivity and stability evaluation through varietal and environmental interaction. Plants, 10(4), 714. https://doi.org/10.3390/plants10040714
  16. Mizuno, N., Toyoshima, M., Fujita, M., Fukuda, S., Kobayashi, Y., Ueno, M., & Fujita, Y. (2020). The genotype-dependent phenotypic landscape of quinoa in salt tolerance and key growth traits. DNA Research, 27(4), dsaa022. https://doi.org/10.1093/dnares/dsaa022
  17. Fuentes, F.F., Bazile, D., Bhargava, A., & Martinez, E.A. (2012). Implications of farmers’ seed exchanges for on-farm conservation of quinoa, as revealed by its genetic diversity in Chile. The Journal of Agricultural Science, 150(6), 702-716. https://doi.org/10.1017/S0021859612000056
  18. Jacobsen, S.E. (2003). The worldwide potential for quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Food Reviews International, 19(1-2), 167-177. https://doi.org/10.1081/FRI-120018883
  19. Salehi, M., Dehghany, F., Soltani Gerdfaramarzi, V., & Besharat, N. (2021). Identify the effective traits for the selection of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) lines in spring cultivation under saline condition. Environmental Stresses in Crop Sciences, 14(4), 1041–1054. https://doi.org/10.22077/escs.2021.3287.1837 [In Persian, with English abstract]
  20. Koziol, M.J. (1991). Afrosimetric estimation of threshold saponin concentration for bitterness in quinoa (Chenopodium quinoa Willd). Journal of the Science of Food and Agriculture, 54(2), 211-219. https://doi.org/10.1002/jsfa.2740540206
  21. Hussain, M.I., Al-Dakheel, A.J., & Reigosa, M.J. (2018). Genotypic differences in agro-physiological, biochemical and isotopic responses to salinity stress in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) plants: Prospects for salinity tolerance and yield stability. Plant Physiology and Biochemistry, 129, 411-420. https://doi.org/10.1016/j.plaphy.2018.06.023
  22. Kaboodkhani, M., Salek Mearaji, H., Aghaei, K., & Tavakoli, A. (2024). Effects of salinity stress on some morpho-physiological traits and grain yield of quinoa cultivars under greenhouse conditions. Plant Productions, 47(2), 213–227. https://doi.org/10.22055/ppd.2024.46220.2145 [In Persian, with English abstract]
  23. Adolf, V. I., Shabala, S., Andersen, M.N., Razzaghi, F., & Jacobsen, S.E. (2012). Varietal differences of quinoa’s tolerance to saline conditions. Plant and Soil, 357(1), 117-129. https://doi.org/10.1007/s11104-012-1133-7
  24. Khosroshiri, M., Kafi, M., Salehi, M., & Ebrahimi, S. H. (2024). Comparison of yield and fodder quality of six genotypes of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) in different stages of harvesting and irrigation with saline water. Journal of Crop Production, 17(4), 107–124. https://doi.org/10.22069/ejcp.2025.23034.2653 [In Persian, with English abstract]
  25. 2 Bhargava, A., Shukla, S., & Ohri, D. (2007). Genetic variability and interrelationship among various morphological and quality traits in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Field Crops Research, 101(1), 104-116. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2006.10.001
  26. 2 Benlhabib, O., Boujartani, N., Maughan, P.J., Jacobsen, S.E., & Jellen, E.N. (2016). Elevated genetic diversity in an F2:6 population of quinoa (Chenopodium quinoa wild.) developed through an inter-ecotype cross. Frontiers in Plant Science, 7, 1222. https://doi.org/10.3389/fpls.2016.01222
  27. 2 Naim, J., Khatun, S.M., Das, B., Mim, M.H., Akter, S., Shakil, M.R., Islam, M.A., Hossain, M.A., (2024). Phenotyping of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) genotypes for morphological, yield and nutritional quality traits. Phyton, 93(12). http://dx.doi.org/10.32604/phyton.2024.058786
  28. 2 Maldonado-Taipe, N., Barbier, F., Schmid, K., Jung, C., & Emrani, N. (2022). High-density mapping of quantitative trait loci controlling agronomically important traits in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Frontiers in Plant Science, 13, 916067. https://doi.org/10.3389/fpls.2022.916067
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 17
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 27


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب