
تعداد نشریات | 13 |
تعداد شمارهها | 642 |
تعداد مقالات | 6,703 |
تعداد مشاهده مقاله | 9,288,193 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 8,680,967 |
پاسخ عملکرد و اجزای عملکرد کاملینا به سطوح مختلف شوری و کمآبی در شرایط گلخانهای | ||
مجله پژوهشهای حفاظت آب و خاک | ||
مقاله 9، دوره 32، شماره 1، فروردین 1404، صفحه 197-215 اصل مقاله (829.28 K) | ||
نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jwsc.2025.22541.3736 | ||
نویسندگان | ||
مهدی مکاری* 1؛ امیرحسین قادری2؛ جواد علایی3 | ||
1نویسنده مسئول، استادیار گروه علوم و مهندسی آب، مرکز آموزش عالی کاشمر، کاشمر، ایران | ||
2دانشآموخته کارشناسیارشد آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران | ||
3دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران | ||
چکیده | ||
سابقه و هدف: با توجه به نقش محوری گیاهان دانه روغنی در کشاورزی پایدار، بررسی اثرات تنشهای محیطی مانند تنش شوری و خشکی بر عملکرد دانه این گیاهان مهم و حیاتی است. به دلیل کاهش کمی و کیفی منابع آب آبیاری در مناطق خشک و نیمهخشک جهان و از جمله ایران، اعمال مدیریت کمآبیاری و استفاده از آبهای شور در کاشت این گیاه امری اجتنابناپذیر است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر کمآبیاری و سطوح مختلف شوری بر عملکرد دانه و کارایی مصرف آب گیاه دانه روغنی کاملینا انجام شد. مواد و روشها: آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانهای در منطقه کاشمر انجام شد. عاملهای آزمایش سه سطح آب آبیاری شامل 100%= W0، 75%= W1 و 50%= W2 نیاز آب آبیاری و چهار سطح شوری شامل 7/0= S0، 4= S1، 8= S2 و 12= S3 دسیزیمنس بر متر بودند. لازم به ذکر است که حد آستانه تحمل به شوری گیاه کاملینا سه دسیزیمنس بر متر گزارش شده است. تیمار 100% تأمین نیاز آب آبیاری و شوری 7/0 دسیزیمنس بر متر (W0S0) به عنوان تیمار شاهد در نظر گرفته شد. برای تعیین مقدار آب مورد نیاز در هر آبیاری ابتدا گلدانها وزن شدند و سپس از طریق اختلاف وزن اندازهگیری شده با وزن گلدان در ظرفیت زراعی و در نظر گرفتن ضریب تیمارهای آبیاری (100، 75 و 50 درصد)، میزان آب لازم برای هر گلدان بهدست آمد. تیمارهای شوری از طریق اختلاط آب زیرزمینی خیلی شور (شوری بالای 12 دسی زیمنس بر متر) با آب شیرین (شوری 7/0 دسی زیمنس بر متر) و عملکرد بیولوژیک، وزن خشک اندامهای هوایی و وزن دانه نیز بر حسب گرم در بوته با استفاده از ترازوی با دقت 001/0 گرم، به دست آمدند. از تقسیم عملکرد دانه بر عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت محاسبه گردید. یافتهها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر شوری بر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن هزار دانه، کل ماده خشک و کارایی مصرف آب و اثر متقابل شوری و مقدار آب آبیاری بر تبخیر-تعرق گیاه و اثر تنش خشکی تنها بر کارایی مصرف آب و تبخیر-تعرق گیاه در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود (P<0.01). در تمام سطوح آبیاری، افزایش شوری باعث کاهش معنیدار صفات فوق الذکر شد. بیشترین تبخیر-تعرق گیاه در تیمار شاهد و به اندازه 231 میلیمتر و کمترین مقدار آن در تیمار W2S3 و به اندازه 90 میلیمتر مشاهده شد. بیشترین عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن هزار دانه و کل ماده خشک در تیمار شاهد (W0S0) و بهترتیب به اندازه 48/4، 53/18، 36/1 و 21/8 مشاهده شد. بیشترین کارایی مصرف آب در سطح شوری 7/0 دسیزیمنس بر متر و تیمار 50 درصد نیاز آب آبیاری به اندازه 98/0 کیلوگرم بر مترمکعب و کمترین مقدار آن در سطح شوری 12 دسیزیمنس بر متر و در تیمارهای آبیاری 75 و 100 درصد نیاز آب آبیاری و بهترتیب به اندازه 69/0 و 54/0 کیلوگرم بر مترمکعب کامل اتفاق افتاد. نتیجهگیری: با توجه به یافتههای پژوهش حاضر میتوان گفت: گیاه کاملینا تحمل به خشکی دارد اما شوری آب را تحمل نمیکند. از آن جایی که استفاده حدود 90 تا 170 میلیمتر آب آبیاری در شرایط اعمال کمآبیاری، موجب کاهش معنیدار عملکرد دانه کاملینا نشد، کشت دیم این محصول در منطقه که مجموع بارش سالانه آن بهطور متوسط از 150 میلیمتر بیشتر است، پیشنهاد میگردد. کشت و کار این گیاه بهصورت دیم در بسیاری از اقلیمهای کشور میتواند نتایج مطلوبی از قبیل کاهش وابستگی به واردات دانههای روغنی، حفظ منابع آبی و استفاده بهینه از مزارع دیم را به دنبال داشته باشد. | ||
کلیدواژهها | ||
تبخیر-تعرق واقعی؛ کارایی مصرف آب؛ گیاه دانه روغنی؛ شاخص برداشت | ||
مراجع | ||
1.Hosseinifard, M., Ghorbani Javid, M., Soltani, E., Alahdadi, I., & Kahrizi, D. (2022). Study of growth indices and yield of double haploid lines of Camelina plant (Camelina sativa L.). Crop Production. 16(2), 23-42. [In Persian]
2.Zhang, C. J., Gao, Y., Jiang, C., Liu, L., Wang, Y., Kim, D. S., Yu, J., Yu, L., Li, F., Fan, Y., Chen, M., Zhang, Y., Min, X., Zhang, H., & Yan, X. (2021). Camelina seed yield and quality in different growing environments in northern China. Industrial Crops and Products. 172, 114071.
3.Zanetti, F., Alberghini, B., Jeromela, A. M., Grahovac, N., Rajkovic, D., Kiprovski, B., & Monti, A. (2021). Camelina, an ancient oilseed crop actively contributing to the rural renaissance in Europe. A Review. Agronomy for Sustainable Development, 41(1), 1-18.
4.Anderson, J. V., Wittenberg, A., Li, H., & Berti, M. T. (2019). High throughput phenotyping of Camelina sativa seeds for crude protein, total oil, and fatty acids profile by near infrared spectroscopy. Industrial Crops and Products. 137, 501-507.
5.Zanetti, F., Eynck, C., Christou, M., Krzyzaniak, M., Righini, D., Alexopoulou, E., Stolarski, M. J., Van Loo, E. N., Puttick, D., & Monti, A. (2017). Agronomic performance and seed quality attributes of Camelina (Camelina sativa L. crantz) in multi-environment trials across Europe and Canada. Industrial Crops and Products. 107, 602-608. 6.Hosseini Sanehkoori, F., Pirdashti, H., & Balhshandeh, E. (2023). Effect of environmental factors on camelina sativa seed germination and emergence. Acta Physiologiae Plantarum. 45, 1-14.
7.Rezaei-Chiyaneh, E., Seyyedi, M., Ebrahimian, E., Siavash Moghaddam, S., & Damalas, C. A. (2018). Exogenous application of gamma-aminobutyric acid (GABA) alleviates the effect of water deficit stress in black cumin (Nigella sativa L.). Industrial Crops Products. 112, 741-748.
8.Daryanto, S., Wang, L., & Jacinthe, P. A. (2016). Global synthesis of drought effects on maize and wheat production. Plos One. 11(5), 1-15.
9.Borzoo, S., Mohsenzadeh, S., Moradshahi, A., Kahrizi, D., Zamani, H., & Zarei, M. (2021). Characterization of physiological responses and fatty acid compositions of Camelina sativa genotypes under water deficit stress and symbiosis with Micrococcus yunnanensis. Symbiosis. 83, 79-90.
10.Falaknaz, M., Aalami, A., Mehrabi, A., Sabouri, A., Kahrizi, D., & Karimi, N. (2019). Cellular and physiological responses to drought stress in Aegilops tauschii genotypes. Cellular and Molecular Biology. 65(7), 84-94.
11.Sehgal, A., Sita, K., Siddique, K. H., Kumar, R., Bhogireddy, S., Varshney, R. K., & Nayyar, H. (2018). Drought or/and heat stress effects on seed filling in food crops: impacts on functional biochemistry, seed yields, and nutritional quality. Frontiers in Plant Science. 9, 1-19.
12.Yuan, L., Mao, X., Zhao, K., Ji, C., Xue, J., & Li, R. (2017). Characterization of phospholipid: diacylglycerol acyltransferases (PDATs) from Camelina sativa and their roles in stress responses. Biology Open. 6(7), 1024-1034.
13.Ahmed, Z., Liu, J., Waraich, E. A., Yan, Y., Qi, Z., Gui, D., Zeng, F., Tariq, A., Shareef, M., Iqbal, H., Murtaza, G., & Zhang, Z. (2020). Differential physio-biochemical and yield responses of Camelina sativa L. under varying irrigation water regimes in semi-arid climatic conditions. Plos One, 15(12), 1-18.
14.Gao, L., Caldwell, C. D., & Jiang, Y. (2018). Photosynthesis and growth of Camelina and Canola in response to water deficit and applied nitrogen. Crop Science Society of America. 58, 393-401.
15.Ghorbani, M., Kahrizi, D., & Chaghakaboodi, Z. (2020). Evaluation of Camelina sativa doubled haploid lines for the response to water-deficit stress. Journal of Medicinal Plants and By-products. 2, 193-199.
16.Talebnejad, R., Lor-Mohammad-Hassani, M., & Sepaskhah, A. R. (2021). Winter cultivation of Camelina under different irrigation regimes in Bajgah region of Fars province. Iranian Journal of Irrigation and Drainage. 15(5), 1081-1091. [In Persian]
17.Ahmed, Z., Waraich, E. A., Qi, Z., Gui, D., Shreef, M., & Iqbal, H. (2019). Physio-biochemical and yield responses of two contrasting Camelina sativa L. breeding lines under drought stress. International Journal of Agriculture and Biology. 22, 1187-1196.
18.Huang, P., He, L., Abbas, A., Hussain, S., Hussain, S., Du, D., Hafeez, M. B., Balooch, S., Zahra, N., Ren, X., Rafiq, M., & Saqib, M. (2021). Seed priming with Sorghum water extract improves the performance of Camelina (Camelina sativa (L.) Crantz.) under salt stress. Plants. 10(4), 1-15.
19.Pazira, E. (1999). Land reclamation research on soil physico-chemical improvement by salt leaching in South-Western part of Iran. Innovation of Agricultural Engineering Technologies for the 21st century, P.R. China.
20.Gholizadeh, A. (2013). Evaluation of some Iranian commercial bread wheat cultivars regarding to salinity stress. Tarbiat Modares University. Tehran. M.Sc. Thesis. 132 p. [In Persian]
21.Ghorbani, Kh., & Jamali, S. (2021). The effects of irrigation with different mixture Caspian seawater and fresh water on yield of quinoa (c.v. Sajama) in greenhouse conditions. Journal of Water and Soil Conservation. 28(2), 63-81. [In Persian]
22.Teimoori, N., Ghobadi, M., & Kahrizi. (2023). The use of silicon in controlling osmotic stress and its effect on seed germination characteristics and seedling growth of Camelina. Iranian Journal of Seed Science and Technology. 12(3), 65-78. 23.Golamian, S. M., Ghamarnia, H., & Kahrizi, D. (2017). Effects of saline water on Camelina (Camelina sativa) yield in greenhouse condition. Water and Irrigation Management. 7(2), 333-347. [In Persian]
24.Ayers, R. S., & Westcott, D. W. (1985). Water quality for agriculture. Irrigation and Drainage paper, No. 29, Rev. 1, FAO, Rome.
25.Rafiee, M. R., Moazed, H., Ghaemi, A. A., & Broomandnasab, S. (2016). FAO-56 method for estimating evapotranspiration and crop coefficients of eggplant in greenhouse and outdoor conditions. Journal of Irrigation Sciences and Engineering. 39(8), 59-77. [In Persian]
26.Neupane, D., Solomon, J. K., Mclennon, E., Davison, J., & Lawry, T. (2020). Camelina production parameters response to different irrigation regimes. Industrial Crops and Products. 148, 112286.
27.Sintim, H. Y., Zheljazkov, V. D., Obour, A. K., Garcia, A., & Foulke, T. K. (2020). Evaluating agronomic responses of camelina to seeding date under rainfed conditions. Agronomy Journal. 108(1), 349-357.
28.Jouyban, A., Give, H. S., & Noryan, M. (2015). Relationship between agronomic and morphological traits in barley varieties under drought stress condition. International Research Journal of Applied and Basic Sciences. 9(9), 1507-1511.
29.Tabassam, M. A., Hussain, M., Sami, A., Shabbir, I., Bhutta, M. A., Mubusher, M., & Ahmad, S. (2014). Impact of drought on the growth and yield of wheat. Scientia Agriculture. 7(1), 8-11.
30.Steppuhn, H., Falk, K. C., & Zhou, R. (2010). Emergence, height, grain yield and oil content of camelina and canola grown in saline media. Canadian Journal of Soil Science. 90, 151-164.
31.Ashraf, M., & Foolad, M. (2007). Roles of glycine betaine and proline in improving plant abiotic stress resistance. Environmental and Experimental Botany. 59(2), 206-216.
32.Kaya, C., Higgs, D., & Kirnak, H. (2001). The effects of high salinity (NaCl) and supplementary phosphorus and potassium on physiology and nutrition development of spinach. Plant Physiology. 27, 47-59.
33.Azimi Gandomani, M., Faraji, H., Dehdari, A., Movahhedi Dehnavi, M., & Alinaghizadeh, M. (2009). Evaluation of the effect of salinity stress on ion accumulation, quantitative and qualitative yield of spring rapeseed cultivars. Environmental Stresses in Crop Sciences. 1(1), 27-37. [In Persian]
34.Zlatev, Z. S., & Yordanov, I. T. (2004). Effect of soil drought on photosynthesis and chlorophyll fluorescence in bean plants. Plant Physiology. 30(4), 3-18.
35.Ashraf, M. (2001). Relationships between growth and gas exchange characteristics in some salt tolerant amphidiploids Brassica species in relation to their diploid parents. Environmental and Experimental Botany. 45, 155-163.
36.Jankowski, K. J., Sokolski, M., & Kordan, B. (2019). Camelina: yield and quality response to nitrogen and sulfur fertilization in Poland. Industrial Crops and Products. 141, 111776.
37.Amiri Darban, N., Nourmohammadi, Gh., Shirani Rad, A. H., Mirhadi, S. M. J., & Majidi Heravan, I. (2020). Investigation the effect of ammonium sulfate and potassium sulfate application on seed and oil yields of Camelina (camelina sativa L.) under late-season drought stress. Agricultural Science and Sustainable Production. 30(2), 239-251. [In Persian] | ||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 109 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |