دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

 آمار

تعداد نشریات14
تعداد شماره‌ها688
تعداد مقالات7,127
تعداد مشاهده مقاله11,349,425
تعداد دریافت فایل اصل مقاله10,284,033
محمدزاده, جلال, فرجی, ابوالفضل, محمدزاده, امیر فرزاد. (1404). بررسی و تعیین مناسب‌ترین شرایط خشک‌کردن دانه کنجد با روش سطح پاسخ. , 17(3), 137-151. doi: 10.22069/fppj.2025.23758.1886
جلال محمدزاده; ابوالفضل فرجی; امیر فرزاد محمدزاده. "بررسی و تعیین مناسب‌ترین شرایط خشک‌کردن دانه کنجد با روش سطح پاسخ". , 17, 3, 1404, 137-151. doi: 10.22069/fppj.2025.23758.1886
محمدزاده, جلال, فرجی, ابوالفضل, محمدزاده, امیر فرزاد. (1404). 'بررسی و تعیین مناسب‌ترین شرایط خشک‌کردن دانه کنجد با روش سطح پاسخ', , 17(3), pp. 137-151. doi: 10.22069/fppj.2025.23758.1886
محمدزاده, جلال, فرجی, ابوالفضل, محمدزاده, امیر فرزاد. بررسی و تعیین مناسب‌ترین شرایط خشک‌کردن دانه کنجد با روش سطح پاسخ. , 1404; 17(3): 137-151. doi: 10.22069/fppj.2025.23758.1886

بررسی و تعیین مناسب‌ترین شرایط خشک‌کردن دانه کنجد با روش سطح پاسخ

نشریه فرآوری و نگهداری مواد غذایی
دوره 17، شماره 3، مهر 1404، صفحه 137-151    اصل مقاله (1.51 M)
نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/fppj.2025.23758.1886
نویسندگان
جلال محمدزاده* 1؛ ابوالفضل فرجی2؛ امیر فرزاد محمدزاده3
1استاد یار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات آموزش وترویج کشاورزی، گرگان ایران.
2استاد بخش تحقیقات علوم زراعی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات آموزش وترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
3دانشجوی کارشناسی، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان. ایران
چکیده
سابقه و هدف: کنجد یکی از دانه‌های روغنی مهم دنیا است که از نظر ارزش غذایی پس از زیتون در رتبه دوم قرار دارد. با توجه به واردات بالای روغن خام، همچنین ویژگی‌های خاص کنجد و سازگاری آن با شرایط آب‌وهوایی اکثر نقاط کشور، می‌تواند به‌عنوان یک دانه روغنی در تأمین روغن و کاهش وابستگی به واردات بسیار مؤثر باشد. به دلیل برداشت سخت و غیرمکانیزه کنجد، اخیراً ارقامی جدید از کنجد ناشکوفا در حال گسترش است که می‌تواند در افزایش تولید روغن مؤثر باشد. بنابراین بررسی فرایندها و عملیات پس از برداشت، به‌ویژه عملیات خشک‌کردن دانه، از اهمیت خاصی برخوردار است. دانه کنجد پس از برداشت، به‌خصوص در مناطق با رطوبت نسبی بالا، به دلیل فعالیت تنفسی زیاد، گرما و رطوبت ناشی از تنفس، باید بلافاصله خشک شود. از آنجا که رطوبت اولیه دانه، دما و سرعت خشک‌کردن از عوامل مهم تأثیرگذار بر فرایند خشک‌کردن و کیفیت روغن دانه کنجد هستند، در این تحقیق به تعیین شرایط بهینه پرداخته شد.
مواد و روش: نمونه کنجد مورد بررسی واریته مقاوم به ریزش اولتان بود که با مدیریت زراعی مناسب در ایستگاه تحقیقاتی کشت و از اواخر مهر‌ماه هم‌زمان با رسیدگی فیزیولوژیک دانه برداشت شد. در این تحقیق دانه‌ها با رطوبت اولیه (12- 18) درصد برداشت و با دماهای (50-70) درجه سلسیوس و سرعت هوای (5/0- 5/1) متر بر ثانیه، خشک شدند. شرایط بهینه خشک‌کردن دانه کنجد با تعیین مقدار کل روغن، اسیدیته، شاخص پراکسید و رنگ روغن بررسی شد. بهینه‌یابی به روش سطح پاسخ در قالب طرح مرکب مرکزی و با استفاده از نرم‌افزار Design-Expert انجام شد. ارتباط بین متغیرها و پاسخ‌ها به‌وسیله نمودارهای سه‌بعدی، با بررسی هم‌زمان دو متغیر و ثابت نگه داشتن متغیر سوم در نقطه میانی، شناسایی شد.
یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس داده‌ها نشان داد که اثر عوامل مستقل شامل دما، رطوبت، سرعت، اثرات متقابل و اثرات درجه دوم آن‌ها بر اسیدیته، شاخص پراکسید، رنگ و مقدار روغن در مدل چندجمله‌ای درجه دوم معنادار بود (01/0> P). معنی‌داری ضرایب در مدل‌های مختلف با استفاده از تحلیل واریانس برای هر پاسخ تعیین شد. نتایج حاکی از آن بود که خصوصیات کیفی روغن در شرایط بهینه خشک‌کردن دانه با کمینه مقادیر شاخص‌های اسیدیته، پراکسید و رنگ به ترتیب 71/0 درصد، 08/1 میلی اکی والان بر کیلو گرم، شاخص رنگ 6/28 و بیشینه مقدار روغن 7/49 درصد حاصل شد.
نتیجه‌گیری: شرایط بهینه خشک‌کردن دانه کنجد ناشکوفا، در رطوبت اولیه 14 درصد، دمای 56 درجه سلسیوس و سرعت خشک‌کردن 1 متر بر ثانیه به دست آمد.
کلیدواژه‌ها
خشک کردن؛ خواص‌کیفی روغن؛ کنجد ناشکوفا؛ روش سطح پاسخ
مراجع
  1. Rajeswari, S., Thiruvengadam, V. & Ramaswamy, N. M. (2010). Production of interspecific hybrids between Sesamum alatumThonn and Sesamum indicum  through ovule culture and screening for phyllody disease resistance. South African Journal of Botany., 76 (2): 252-258.
  2. Nzikou, J. M., Leomá Matos, G., & Bouanga-Kalou's, N. (2010). Characterization of seeds and oil of sesame (Sesamum indicum L.) and the kinetics of degradation of the oil during heating. Research Journal of Applied Sciences, Engineering and Technology., 2 (3):227-232.
  3. Payghamzadeh, K., Faraji, A., Kiani, A., Rezaqi, M. H., & Sadegh-Nejad, H. (2022). Comprehensive Guide to Sesame Cultivation, Maintenance, and Harvesting in Golestan Province. Agricultural Extension and Education Deputy, Agricultural Education Publications, Agricultural Research, Education and Extension Organization. Publication No. 911. (in Persian).
  4. Agricultural Statistics Year book, (2023). Tehran, Ministry of Agricultural Jihad, Deputy of Planning and Economics, Information and Communication Technology Center. (in Persian).
  5. Mohammadzadeh, J., & Yaghbani, M. (2006). Study of Suitable Conditions for Rapeseed Drying in Golestan Region. Final Report of the Research Project, Agricultural Engineering Research Institute. No. 205. (in Persian).
  6. Rababah, T., Al-Udatt, M., Mahasneh, M., Odeh, A., & Feng, H. (2017). Effect of processing and storage at different temperature on the physicochemidal of Sesame seeds and tehin a. Bulgarian Journal of Agricultural Science., 23 (5): 851–859.
  7. . Nikmaram, S., & Tavakol Afshari, R. (2018). Investigating the effect of three types of packaging on the deterioration of primed and non-primed sesame seeds under different storage conditions. The 15th National Congress of Crop Sciences and Plant Breeding of Iran. (in Persian).
  8. Dairo, O.U., & Olayanju, T. M. A. (2012). Convective Thin-layer Drying Characteristics of Sesame Seed. International Journal of Engineering Research in Africa., 7: 55-62.
  9. Geetha, V., & Bhaskaran, M. (2020). Standardization of suitable drying methods for storing Groundnut and sesame seeds. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences., 9(5): 478-485.
  10. Bashiri,R., Ghavami, M., & Ansari, S. (2020). A comparative study of the effects of solar and hot air drying methods on the quality of sesame oil and its bioactive compounds. Food Science & Nutrition, 8(6), 2717-2725.
  11. Zare,D., Arablou, M., & Jafari, S. M. (2021). Impact of microwave drying on the lipid profile, bioactive compounds, and oxidative stability of sesame oil. LWT - Food Science and Technology, 147.
  12. AOAC, (2005). Official methods of analysis. 17 th Ed. Association of Official Analytical Chemists. VA. USA.
  13. Shantha, N. C., & Decker, E. A. (1994). Rapid, sensitive, iron-based spectrophotometric methods for determination of peroxide values of food lipids. Journal of  AOAC International,. 77: 421–424.
  14. Pathk, P. K., &  Agrawal, Y. C. (2000). Effect of elevated drying temperaturd on rapeseed. American. Oil Chemistry Society., 68(8): 580-582.
  15. Myers, R H., & Montogomery, D. C. (2009). Response surface methodology: Process and product optimization using designed experiments. 3rd edition. John Wiley & Sons, Inc. New York.
  16. Koocheki, A., Taherian, A. R., Razavi, M. A., & Bostan, A. (2009). Response surface methodology for optimization of extraction yield, viscosity and emulsion stability of mucilage extracted from Lepidium perfoliatum seeds. Food Hydrocolloids., 23: 2369-2379.
  17. Kumar, C.M., Appu Rao, A., & Singh, S. A. (2009). Effect of infrared heating on the formation of sesamol and quality of defatted flours from SESAMUM INDICUM Journal. Food Science., 74:105–111.
  18. Kanai, G., Kato, H., Umeda, N., & Okada, K. (2010). Drying condition and quality of rapeseed and sunflower. Journal Agricultural Reaearch Quarterly., 44(2): 173-178.
  19. Yoshida, H., & Kajimoto, G. (2014). Microwave heating a€ects com- position and oxidative stability of sesame (Sesamum indicum) oil. Journal of Food Science., 59: 613-616.
  20. Lee, S.W., Jeung, M.K., Park, M.H., Lee, S.Y., & Lee, J. (2010) Effects of roasting conditions of sesame seeds on the oxidative stability of pressed oil during thermal oxidation. Food Chemistry., 118(3):681–5.
  21. Jai- Lee, H., Lee, S., Kim, H., & Hang, J.W. (2016). Thin-layer Drying Characteristics of Rapeseed. Journal of Biosystems Engineering., 41(3): 232-239.
  22. Ji, J., Liu Y., Shi L., Wang N., & Wang, X. (2019). Effect of roasting treatment on the chemical composition of sesame oil. LWT Food Science. Technol., 101:191–200.
  23. Gharby, S. Harhar, H. , & Charrouf, Z. (2017). Chemical characterization and oxidative stability of seeds and oil of sesame grown in Morocco. Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences., 16(2):105–111.
  24. Hashemi-Shahraki, M., Jafari, M., Mashkour, M., & Esmailzadeh, E. (2014). Optimization of Closed-Cycle Fluidized Bed Drying of Sesame Seeds Using Response Surface Methodology and Genetic Algorithms. International Journal of Food Engineering., doi 10.1515/ijfe-2012-0063.
  25. Khazaei, J., & Daneshmandi, S. (2007). Modeling of thin-layer drying kinetics of sesame seeds: mathematical and neural networks modeling. International Agrophysics., 21: 335-348.
  26. Tavakolipour, H. (2001). Food Drying: Principles and Methods. Ayizh Publications. Tehran. Pages: 10-41 (in Persian).
  27. Kachel-Jakubowska, M, &. Szpryngiel. M. (2008). Influence on drying condition on quality properties of rapeseed. International Agrophysics., 22: 327-331.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 256
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 188


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب