آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 674 |
| تعداد مقالات | 7,006 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,318,278 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,517,075 |
تأثیر آبیاری تکمیلی و کاربرد انواع خاکپوش بر عملکرد و اجزای عملکرد عدس (Lens culinaris) در شرایط دیم | ||
| پژوهشهای تولید گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 29 اسفند 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jopp.2026.24099.3291 | ||
| نویسندگان | ||
| اسلام نقی زاده1؛ وحید سرابی* 2؛ سعید حضرتی3 | ||
| 1گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. | ||
| 2زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان | ||
| 3دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: عدس به عنوان یکی از منابع مهم پروتئین گیاهی، در ایران و بسیاری از مناطق نیمه خشک جهان کشت میشود. سهم گستردهای از اراضی زیر کشت این محصول به زراعت دیم اختصاص دارد. با این حال، عملکرد کم و کیفیت پائین این اراضی، عمدتاً ناشی از دو عامل مدیریت نامناسب اصول کشت دیم و چالشهای اقلیمی شامل کمبود و پراکنش نامناسب بارش میباشد. در زمینه مدیریت پایدار رطوبت خاک، تکنیکها و روشهای متنوعی توسعه یافتهاند که از میان آنها، خاکپوشها (مالچ) به عنوان یک راهبرد کلیدی شناخته میشوند. بنابراین، هدف از تحقیق حاضر، ارزیابی جامع و مقایسه استراتژیهای مختلف مدیریت رطوبت خاک و تأثیرات بعدی آنها بر پارامترهای کمی و کیفی تولید عدس دیم بود. مواد و روشها: به منظور ارزیابی اثر انواع خاکپوشها بر عملکرد و اجزای عملکرد عدس دیم (رقم سنا) تحت شرایط آبیاری تکمیلی، آزمایشی در سال 1401 در مزرعهای واقع در روستای نصیرآباد شهرستان ورزقان اجرا گردید. این پژوهش به صورت کرت-های خرد شده در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. آبیاری تکمیلی در سه سطح (بدون آبیاری، آبیاری در مرحله گلدهی و آبیاری در دو مرحله گلدهی و دانهبندی) به عنوان فاکتور اصلی و انواع خاکپوش در چهار سطح (شاهد بدون خاکپوش، پلی اتیلن، کاه و کلش گندم به میزان 5/8 تن در هکتار و خاک ارّه به میزان 4 تن در هکتار) به عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. عملکرد و اجزای آن در زمان رسیدگی فیزیولوژیکی (زمانیکه غلافهای عدس زرد شده و به بلوغ کامل رسیده بودند)، اندازهگیری شدند. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد که کاربرد آبیاری تکمیلی در دو مرحله گلدهی و دانهبندی در مقایسه با کاربرد آبیاری تکمیلی در مرحله گلدهی و عدم آبیاری منجر به افزایش معنیدار تعداد غلاف و دانه در بوته، وزن هزاردانه، زیستتوده، عملکرد دانه، شاخص برداشت و محتوای پروتئین دانه گردید. همچنین، در میان انواع خاکپوش مورد مطالعه، استفاده از خاکپوش کاه و کلش گندم برتری خود را در تمامی صفات اندازه گیری شده نشان داد. این فاکتور فرعی قادر بود به طور معنیداری سبب بهبود عملکرد و اجزای عملکرد دانه در عدس دیم گردد و به عنوان یکی از موثرترین گزینهها در حفظ رطوبت و افزایش بهره وری شناسایی شد. به طور کلی، بهترین ترکیب تیماری میان سطوح آبیاری تکمیلی و انواع خاکپوشهای مورد مطالعه بر عملکرد و اجزای آن در عدس دیم رقم سنا، تیمار آبیاری تکمیلی در دو مرحله گلدهی و دانهبندی و کاربرد خاکپوش کاه و کلش گندم بود. بیشترین تعداد دانه در بوته (3/13 عدد)، وزن هزاردانه (1/55 گرم)، زیستتوده (3/5744 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد دانه (5/955 کیلوگرم در هکتار) و محتوای پروتئین دانه (6/23 درصد) با کاربرد تیمار آبیاری تکمیلی در دو مرحله گلدهی و دانه بندی با خاکپوش کاه و کلش گندم بدست آمد. با این وجود، کاربرد سایر انواع خاکپوشها در مقایسه با تیمار شاهد (بدون خاکپوش) منجر به بهبود معنیدار در عملکرد و اجزای آن گردید. نتیجهگیری: با توجه به تنشهای محیطی موثر بر کشت دیم عدس، بهکارگیری راهبرد آبیاری تکمیلی و خاکپوش (بهویژه کاه و کلش گندم) توانست آثار آسیبهای تنش خشکی را تعدیل نموده و از این طریق سبب افزایش عملکرد دانه و محتوای پروتئین دانههای عدس گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آبیاری تکمیلی؛ بقولات؛ خاکپوش؛ دیم؛ عملکرد و اجزای عملکرد | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 20 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب