دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

 آمار

تعداد نشریات14
تعداد شماره‌ها682
تعداد مقالات7,081
تعداد مشاهده مقاله10,987,302
تعداد دریافت فایل اصل مقاله10,057,299
زینلی, ابراهیم, خسرویان, تکتم, سلطانی, افشین, مشیری, فرهاد. (1404). برآورد خلأ مصرف کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم برای تولید محصولات گیاهی استان گلستان. , 18(4), 1-22. doi: 10.22069/ejcp.2026.20883.2554
ابراهیم زینلی; تکتم خسرویان; افشین سلطانی; فرهاد مشیری. "برآورد خلأ مصرف کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم برای تولید محصولات گیاهی استان گلستان". , 18, 4, 1404, 1-22. doi: 10.22069/ejcp.2026.20883.2554
زینلی, ابراهیم, خسرویان, تکتم, سلطانی, افشین, مشیری, فرهاد. (1404). 'برآورد خلأ مصرف کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم برای تولید محصولات گیاهی استان گلستان', , 18(4), pp. 1-22. doi: 10.22069/ejcp.2026.20883.2554
زینلی, ابراهیم, خسرویان, تکتم, سلطانی, افشین, مشیری, فرهاد. برآورد خلأ مصرف کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم برای تولید محصولات گیاهی استان گلستان. , 1404; 18(4): 1-22. doi: 10.22069/ejcp.2026.20883.2554

برآورد خلأ مصرف کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم برای تولید محصولات گیاهی استان گلستان

مجله تولید گیاهان زراعی
مقاله 1، دوره 18، شماره 4، دی 1404، صفحه 1-22    اصل مقاله (1.17 M)
نوع مقاله: مقاله کامل علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/ejcp.2026.20883.2554
نویسندگان
ابراهیم زینلی* 1؛ تکتم خسرویان2؛ افشین سلطانی3؛ فرهاد مشیری4
1استادیار، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2دانش‌آموخته دکتری زراعت، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
3استاد، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
4آستادیار، گروه شیمی، حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه، مؤسسه تحقیقات خاک و آب کرج، کرج، ایران تحقیقات خاک و آب
چکیده
سابقه و هدف: بهینه‌سازی تغذیه معدنی به‌منظور اطمینان از دستیابی به عملکردهای مطلوب، بهبود حاصلخیزی خاک‌ها و همچنین پایداری تولید محصولات گیاهی ضروری است. در این راستا، برآورد دقیق مقدار کود مورد نیاز برای تولید گیاهان مختلف و فراهمی آن‌ها در حد بهینه و متعادل به‌لحاظ امنیت غذایی، اقتصادی و محیط زیستی حائز اهمیت می‌باشد. بدین منظور، مطالعه حاضر با هدف تعیین مقدار عناصر غذایی اصلی (نیتروژن، فسفر و پتاسیم) مورد نیاز برای تولید محصولات گیاهی مهم با عملکردهای فعلی و برآورد خلأ مصرف کودهای این عناصر (یعنی اختلاف بین مقدار واقعی مصرف کودهای این عناصر با مقدار کودی که برای دستیابی به عملکردهای فعلی بدون کاهش حاصلخیزی خاک مورد نیاز است) در تولید محصولات زراعی، باغی و سبزیجات استان گلستان انجام شد.
مواد و روش‌ها: پس از جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز برای محاسبه مقدار عناصر اصلی جذب شده بر اساس غلطت بحرانی در ماده خشک گیاهی، عملکرد، شاخص برداشت، سطح زیر کشت، مقدار عناصر اصلی جذب شده و خارج شده از مزارع زیر کشت تمامی محصولات زراعی، باغی و سبزیجات استان گلستان در بازه زمانی 1390 تا 1399، مقدار کود مورد نیاز برای تولید آن‌ها در شرایط کشت آبی و دیم برآورد شد. در این مطالعه به‌منظور انجام محاسبات مربوط به مقدار کود مورد نیاز از روشی مبتنی بر نرم‌افزار Fertilicalc استفاده شد. مقدار کود نیتروژن مورد نیاز بر اساس کارآیی بازیافت 70 درصد، کود فسفر بر اساس رهیافت انباشت تدریجی عنصر در خاک و کود پتاسیم بر اساس رهیافت نگهداشت عنصر در خاک در سطح بحرانی برآورد گردید. سپس با استفاده از نتایج به‌دست آمده و اطلاعات مربوط به مصرف کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم در استان گلستان، مقدار خلأ مصرف این کودها برای دستیابی به عملکردهای فعلی محصولات گیاهی محاسبه شد.
یافته‌ها: بر اساس نتایج به‌دست آمده برای تولید محصولات گیاهی در استان گلستان سالانه مصرف حدود 60 هزار تن نیتروژن خالص 9 هزار تن فسفر خالص و 36 هزار تن پتاسیم خالص مورد نیاز است، درحالی‌که بر اساس آمار موجود در بازه زمانی مورد مطالعه به‌طور میانگین 41 هزار تن کود نیتروژن (بر اساس عنصر خالص)، 4/3 هزار تن کود فسفره (بر اساس عنصر خالص) و 5/3 هزار تن کود پتاسه (بر اساس عنصر خالص) مصرف شده است، یعنی در این سال‌ها مقدار مصرف کود نیتروژن 30 درصد، فسفر 62 درصد و پتاسیم 90 درصد کمتر از مقدار مورد نیاز این گیاهان برای پایداری تولید در سطح عملکردهای فعلی بوده است. البته این خلأ کودی برای همه گیاهان یکسان نبوده و ممکن است مقدار کود مصرف شده برای برخی گیاهان و مناطق در حد نیاز، برای برخی بیش از حد نیاز (گیاهان پرسود) و برای بقیه کمتر از حد نیاز باشد. بنابراین علاوه بر کم بودن مصرف کود، این غیریکنواختی وضعیت را بدتر می‌سازد.
نتیجه‌گیری: با توجه به آن‌که خلأ مصرف کود با گذشت زمان می‌تواند موجب کاهش ذخایر آلی و معدنی عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان در خاک شود، بایستی در راستای برطرف نمودن این خلأ چاره جویی شود. تأکید می‌گردد که مقادیر توصیه شده در این مطالعه بر اساس عملکردهای واقعی فعلی محصولات گیاهی در استان گلستان و با هدف حفظ حاصلخیزی خاک بوده و بدون تردید مصرف مقادیر بیشتر کودها در راستای حذف خلأ عملکرد ناشی از کمبود عناصر غذایی با هدف دستیابی به عملکردهای قابل حصول و حفظ و بهبود حاصلخیزی خاک‌ها ضروری می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
ارزیابی مصرف کود؛ بیلان عناصر غذایی؛ مقدار کود بهینه
مراجع
  1. Soltani, A., & Mirzaei, A. (2021). Sustainable Agriculture. Sirang Press, 404. [In Persian].
  2. Mirzashahi, K., & Bazargan, K. (2015). Soil organic matter management. Soil and Water Research Institute, 535. [In Persian].
  3. Alexandratos, N., & Bruinsma, J. (2012). World agriculture towards 2030/2050: the 2012 revision.
  4. Balali, M.R., Moameni, A., Malakouti, M.J., & Afkhami, M. (2003). Balanced soil fertilization towards sustainable agriculture and food security in Iran. In Congress on Global Food Security and the Role of Sustainable Fertilization FAO, March, Rome, Italy, 1-16.
  5. Keshavarz, P., Moshiri, F., Tehrani, M.M., & Balali, M.R. (2015). The necessity of integrated soil fertility management for wheat production in Iran. Journal of Land Management, 3(1), 61- 72. [In Persian].
  6. Balali, M.R., Rezaei, H., & Moshiri, F. (2014). Fertility status of the country's soils and the need to improve its capacity to provide services to agricultural products. In Khavazi, K., Balali, M. R., Bazargan, K., Tehrani, M. M., Rezaei, H., Asadi Rahmani, H., Gheibi, M. N., Davoodi, M. H., Saadat, S., Moshiri, F, & Davangar, N. Comprehensive Program of Soil Fertility and Plant Nutrition 2014- 2026. Soil and Water Research Institute. First volume. 17- 47. [In Persian].
  7. Moshiri, F., Samavat, S., & Balali, M.R. (2017). Soil organic carbon: a key factor of sustainable agriculture in Iran. In Global symposium on soil organic carbon. FAO, March Rome, Italy, 492-496.
  8. Moshiri, F., Saffari, H., Keshavarz, P., & Zahedi fard, N. (2021). Soil organic matter and its role in agriculture in Iran Examining the status, analyzing problems and challengs, providing solutions. Technical Publications of Soil and Water Research Institute, 608. [In Persian].
  9. Khademi, Z., Masih Abadi, M.H., Rezaei, H., Tehrani, M.M., Bazargan, K., Balali, M.R., Sepehr, A., Feyzollahzade, M., Ardebili, F., Asadi, J., Ziaei, A., Faraj Nia, A., Amari, P., Asadi, A., Saheb Jam, A.A., Bani Name, J., Toshih, V., Sayadian, K., Sadeqi, S., Sepahvand, M., Hasan Shahi, H., Khodshenas, A., & Asadian, M.S. (2005). Identification and targeted selection of study sites in wheat cultivated soils. Technical Publications of Soil and Water Research Institute, 1244. [In Persian].
  10. Bay bordi, M. (2006). Sustainable soil management in agriculture and environment. In Conference on Soil, Environment and Sustainable Development, 7-9. Faculty of Water and Soil Engineering, Univ. Tehran. Nat. Res. Campus, Karaj, Iran. [In Persian].
  11. Malakouti, M.J., Keshavarz, P., & Karimian, N. (2008). A Comprehensive Approach towards Identification of Nutrient Deficiencies and Optimal Fertilization for Sustainable Agriculture. Tarbiat Modares University Publications, 804. [In Persian].
  12. Tehrani, M.M., Balali, M.R., Moshiri, F., & Daryashenas, A.M. (2012). Fertilizer recommendation and forecast in Iran: challenges and strategies. Iranian Journal of Soil Research, 26(2), 123- 144. [In Persian].
  13. Roshani, Gh. A., & Ggaranjiki, A.R. (2016). Fertilizer recommendation guide for agricultural crops, Ag Qola Agricultural Jihad Center. Management of agricultural promotion coordination. Iranian Cotton Research Institute. [In Persian].
  14. Hamdallah, G. (2000). Soil fertility management: the need for new concepts in the region. In Proceedings of the FAO Regional Workshop on Soil Fertility Management Through Farmer Field Schools in the Near East, Amman, 2-5.
  15. Baligar, V.C., Fageria, N.K, & He, Z.L. (2001). Nutrient use efficiency in plants. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 32(7-8), 921-950.
  16. Stewart, W.M., Dibb, D.W., Johnston, A.E., & Smyth, T.J. (2005). The contribution of commercial fertilizer nutrients to food production. Agronomy Journal, 97(1), 1-6.
  17. Tran, T.S., & Tremblay, G. (2000). Recovery of 15N-labeled fertilizer by spring bread wheat at different N rates and application times. Canadian Journal of Soil Science, 80(4), 533-539.
  18. Amjadian, E., Zeinodini, A., & Doğan, H. (2021). Effect of fertilizer management systems on growth and balance of nutrients in wheat cultivation. Central Asian Journal of Plant Science Innovation, 1(2), 56-69.
  19. Motesharezadeh, B., Etesami, H., Bagheri, S., & Amirmokri, H.H. (2017). Fertilizer consumption trend in developing countries vs. developed countries. Environmental Monitoring and Assessment, 189(3), 1-9.
  20. Moshiri, F., & Zahedfard, N. (2019). Nutrient balance in agricultural soils of Iran. The 16th Iran Soil Science Congress, 27-29 August, Zanjan, Iran. [In Persian].
  21. Soltani, A., Zand, E., Alimaqam, S.M., Nehbandani, A.R., Barani, H., Soltani, E., Torabi, B., Zeinali, E., Mirkarimi, Sh, & Jolaei, R. (2019). Analysis of food security in 2050 by modeling the correlation of water, food and environment: perspective and necessary policies. Research project report. Agricultural Research, Education and Extension Organization. [In Persian].
  22. Villalobos, F.J., Delgado, A., López-Bernal, Á., & Quemada, M. (2020). FertiliCalc: A Decision Support System for Fertilizer Management. International Journal of Plant Production, 14(2), 299-308.
  23. Moshiri, F., Safar Pur Haghighi, Sh., Tehrani, M.M., Basirat, M., Rejali, F., Asadi, R., & Samei, M. S. (2021). Estimating the fertilizer requirements of agronimic and horticultural crops in 2019-2020. Agricultural Research, Education and Extention Organization, Technical Publications of Soil and Water Research Institute.
  24. Han, E., Ines, A.V., & Koo, J. (2019). Development of a 10-km resolution global soil profile dataset for crop modeling applications. Environmental Modelling and Software. 119, 70-83.
  25. Ministry of Agricultural Jihad, agricultural statistics for crop years 2011 to 2020. Ministry of Jihad and Agriculture, Planning and Economic Deputy, Inform. Commun. Technol. Cent. The first volume: Crops. [In Persian].
  26. Ministry of Agricultural Jihad, Agricultural Statistics for the years 2011-2020. Ministry of Jihad and Agriculture, Planning and Economic Deputy, Inform. Communications Technology. The third volume: Horticultural products. [In Persian].
  27. Villalobos, F.J., & Fereres, E. (2016). Principles of Agronomy for Sustainable Agriculture. Springer.
  28. Soltani, A., Alimagham, S.M., Nehbandani, A., Torabi, B., Zeinali, E., Dadrasi, A., Zand, E., Ghassemi, S., Pourshirazi, S., Alasti, O., & Hosseini, R.S. (2020). SSM-iCrop2: A simple model for diverse crop species over large areas. Agricultural Systems, 182, 102855.
  29. Soltani, A., Alimagham, S.M., Nehbandani, A., Torabi, B., Zeinali, E., Zand, E., Ghassemi, S., Vadez, V., Sinclair, T.R., & van Ittersum, M.K. (2020). Modeling plant production at country level as affected by availability and productivity of land and water. Agricultural Systems, 183, 102859.
  30. Tisdale, S.L, & Nelson, W.L. (1966). Soil fertility and fertilizers. Soil Science, 101(4), 346.
  31. Warncke, D.D., Dahl, J., Jacobs, L., & Laboski, C. (2009). Nutrient Recommendations for Field Crops in Michigan. Michigan State University Extension
  32. Parnes, R. (2013). Soil Fertility. A Guide to Organic and Inorganic Soil Amendments. 188.
  33. http://www.ipni.net/ (International Plant Nutrition Institute).
  34. Tasdighi, M. (1987). Vegetable Farming: from Garden to Home. Pishgam Pablication, 464. [In Persian]
  35. Khosrovshahi, J. (1990). Scientific Basics of Growing Fruit Trees. Technology publication. [In Persian]
  36. Abrishami, M.H. (1994). Iranian Pistachio, Historical Knowledge. Tehran University Press, 708. [In Persian].
  37. Eizadi, H., Masumi far, M., & Ghasemi, A.A. (2010). Almond Cultivation (Planting, Keeping and Harvesting). Agricultural education, 352. [In Persian].
  38. Hashemi majd, K. (2014). Soil Fertility and Fertilizers. Ayizh Publication. 392. [In Persian].
  39. Banj shafiei, Sh., & Rezaei, H. (2018). Nutrition of Oil Plants. Jihad Appl. Sci. Skill. Higher Educat. Inst, 378. [In Persian].
  40. Ministry of Agricultural Jihad, Agricultural Statistics for the years 2011-2020. Ministry of Jihad and Agriculture, Planning and Economic Deputy, Information and Communication Technology Center. The second volume. [In Persian].
  41. Khalaj, M.A, Moshiri, F., & Asadi Rahmani, H. (2013). Evaluation of the n2-fixing ability of rhizobia strains in common bean cultivated region of Qazvin. Journal of Water and Soil, 27(1), 54- 60. [In Persian].
  42. Khajepour, M.R. (2013). Cereal. Isfahan University's Academic Jihad, 764.
  43. Khajepour, M.R. (2012). Industrial Plants. Isfahan University's Academic Jihad, 582.
  44. Soughi, H.A. (2017). Technical instructions for wheat planting stage in Golestan province. Ministry of Agricultural Jihad. Agricultural Research, Education and Extension Organization.
  45. Kiani, A.R., YunesAbadi, M., Faraji, A., Hoseini Chaleshtari, M., Yazdani, M.R., FeyzBakhsh, M. T., Mobasheri, M.T., AlahGholiPur, M., Shameli, S., Sharifi, M., PahlavanRad, M.R., Abdollahi, K., SalahiFarahi, M., Arzanesh, M.H., Ebadi, A.A., & SukhteSarayi, M. (2020). Guidelines for rice production by direct cultivation method in dry bed (Golestan province). Ministry of Agricultural Jihad, Agricultural Research, Education and Extension Organization.
  46. Roshani, Gh. A., & Gharanjiki, A.R. (2016). Fertilizer recommendation guide for agricultural crops, Ag Qola Agricultural Jihad Center. Golestan Province Agricultural Jihad Organization. [In Persian].
  47. Agricultural and natural resources research center of golestan province. (2010). Technical guidelines for the planting stage of barley cultivation in Golestan province. Golestan Province Agricultural Jihad Organization. [In Persian].
  48. Asadi kangar shahi, A., Basirat, M., Akhlaghi amiri, N., Haghighat nia, H., Sheykh ashkuri, A.R., Salim Pur, S., Sayah, A., Shahabian, M., Saleh, J., Ghasemi, O., & Rejali, F. (2017). Integrated management of soil fertility and plant nutrition in citrus trees in the north and south of the country. Ministry of Jihad Agriculture. Agricultural Research, Education and Promotion Organization. Soil and Water Research Institute. [In Persian].
  49. https://www.fertilizer.org
  50. Tan, Z.X., Lal, R., & Wiebe, K.D. (2005). Global soil nutrient depletion and yield reduction. Journal of Sustainable Agriculture, 26(1), 123-146.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 280
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 170


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب