آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 680 |
| تعداد مقالات | 7,068 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,651,262 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,754,222 |
اثر منشأ رویشگاهی بر رشد درختان پده با بهرهگیری از تحلیلهای خوشهبندی و رگرسیون | ||
| پژوهشهای علوم و فناوری چوب و جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 16 تیر 1405 اصل مقاله (1.67 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jwfst.2026.24731.2164 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه احمدلو* 1؛ محسن کلاگری2 | ||
| 1استادیار پژوهش، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار پژوهش، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: هدف تحقیق حاضر بررسی تأثیر منشأ رویشگاهی بر صفات رشدی درختان پده با استفاده از تحلیلهای خوشهبندی و رگرسیون است تا ضمن تبیین تفاوت عملکرد رویشگاهها، رویشگاههای مناسبتر برای قلمهگیری و تولید نهال برای استفاده در برنامههای جنگلکاری و احیای رویشگاههای طبیعی شناسایی شوند. مواد و روشها: در فصل خزان، شاخههای یکساله از پایههای طبیعی درختان منتخب پده در رویشگاههای استان مرکزی برداشت شد و از آنها قلمه تهیه گردید. تمامی قلمههای جمعآوری شده در خزانه نهالستان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی کشت شدند و سپس نهالهای یکساله تولید شد. پس از تولید نهال در خزانه و آمادهسازی زمین در بهمنماه 1400، نهالهای یکساله حاصل از 10 رویشگاه مورد مطالعه در عرصه نهالستان اراک کشت شدند. آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد و از هر رویشگاه 9 نهال در هر تکرار کاشته شد. در پایان سال سوم کاشت نهال، مشخصههای قطر در ارتفاع برابرسینه و ارتفاع کل درختان اندازهگیری و ثبت شدند و حجم درخت سرپا تولیدی محاسبه شد. پس از محاسبه حجم درختان و با احتساب درصد زندهمانی، حجم در سطح تیمار با توجه به فاصله کاشت محاسبه و به واحد مترمکعب در هکتار تبدیل شد. تجزیه و تحلیل دادههای کمی رشد با استفاده از تحلیل واریانس دو طرفه (Two-Way ANOVA) و با در نظر گرفتن اثرات اصلی رویشگاه و بلوک و اثر متقابل آنها انجام شد. همچنین به منظور بررسی الگوی شباهت و تفاوت بین رویشگاهها، تجزیه خوشهای سلسلهمراتبی (Cluster Analysis) بر اساس دادههای حاصل از ترکیب رویشگاه و بلوک (بهعنوان تکرارها) با استفاده از نرمافزار JMP و روش Ward انجام شد. علاوه بر این، برای محاسبه شاخصهای آمار توصیفی صفات رویشی شامل میانگین، انحراف معیار، خطای معیار و ضریب تغییرات از پلتفرم Distribution در نرمافزار JMP استفاده شد. همچنین به منظور بررسی روابط بین صفات رویشی، تحلیل رگرسیون (Regression Analysis) با در نظر گرفتن حجم درخت بهعنوان متغیر وابسته و قطر برابر سینه و ارتفاع بهعنوان متغیرهای مستقل در نرمافزار JMP انجام شد. یافتهها: در سال سوم کاشت نهالها در عرصه نهالستان شهید رجایی اراک، بیشترین قطر برابر سینه، ارتفاع و حجم کل در رویشگاه بازرجان تفرش در بلوک سوم وجود داشت به طوری که حجم کل از حداقل 95/5 مترمکعب در هکتار در بلوک سوم – رویشگاه جفتان تفرش تا حداکثر 48/20 مترمکعب در هکتار در بلوک سوم – رویشگاه بازرجان تفرش متغیر بود. تحلیل خوشهبندی سلسلهمراتبی صفات رشدی درختان پده با استفاده از روش Ward، بر اساس دادههای استانداردشده صفات قطر برابر سینه، ارتفاع و حجم کل انجام شد. خوشه 1 شامل رویشگاه بازرجان تفرش بلوکهای 1، 2 و 3، محلات بلوکهای 1 و 2 و ارجرود ساوه بلوکهای 2 و 3 و خوشه 5 شامل رویشگاه دزفول بلوک 1، قلعتین ساوه و جلماجرد خمین در بلوک 2، گتوند بلوکهای 2 و 3، اصفهان بلوک 2، جفتان تفرش و کرمان بلوک 3 است. خوشههای ۲، ۳ و ۴ نیز از نظر صفات رشدی در وضعیت میانی قرار گرفتند. نتایج رگرسیون خطی چندگانه نشان میدهد که مدل رگرسیونی برآورد حجم درخت بر اساس قطر برابر سینه و ارتفاع در سطح 05/0 معنیدار بود. مقدار ضریب تعیین (R²) برابر با 956/0 است که نشان میدهد 96 درصد از واریانس متغیر حجم درخت توسط متغیرهای قطر برابر سینه و ارتفاع بهطور همزمان تبیین میشود. بر اساس ضرایب بهدستآمده، معادله رگرسیون چندگانه برای برآورد حجم درخت به صورت V=-20.016+4.605×D+2.328×H بهدست آمد. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان داد که منشأ رویشگاهی قلمهها بر صفات رشدی درختان پده تأثیر قابل توجهی دارد و برخی رویشگاهها، از جمله بازرجان تفرش، محلات و ارجرود ساوه، در شرایط نهالستان شهید رجایی اراک عملکرد رشدی مطلوبتری نسبت به سایر رویشگاهها نشان دادند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تولید نهال؛ خوشهبندی سلسلهمراتبی؛ رویشگاه؛ ضریب رگرسیون؛ ویژگیهای رویشی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب