آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 690 |
| تعداد مقالات | 7,133 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,436,926 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,371,254 |
ارزیابی عملکرد، پایداری و کیفیت علوفه ارقام مختلف ماشک علوفه‌ای (Vicia spp) در شرایط اقلیمی متنوع ایران | ||
| پژوهش‌های تولید گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 03 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jopp.2026.24615.3335 | ||
| نویسندگان | ||
| نیما خالدی* 1؛ محمد رحمانی2؛ فرشید حسنی2؛ علی شایان فر1؛ شاپور علیزاده1؛ حسن احمدی1؛ سامان شیدائی1 | ||
| 1موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران | ||
| 2موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: تأمین علوفه با کمیت و کیفیت مناسب از چالش‌های اساسی بخش دامپروری در مناطق نیمه‌خشک و معتدل ایران است. محدودیت منابع آب، تغییرات اقلیمی و نوسانات بارندگی ضرورت بهره‌گیری از گیاهان علوفه‌ای سازگار و پایدار را افزایش داده است. نیامداران پاییزه به‌واسطه تثبیت زیستی نیتروژن، بهبود حاصلخیزی خاک و تولید علوفه با ارزش تغذیه‌ای بالا، نقش مهمی در پایداری نظام‌های زراعی دارند. در این میان، گونه‌های مختلف ماشک (Vicia sativa، V. pannonica و V. villosa) به دلیل سازگاری نسبی با تنش‌های محیطی مورد توجه قرار گرفته‌اند. با توجه به اهمیت برهمکنش ژنوتیپ در محیط و ضرورت معرفی ارقام پایدار، این پژوهش با هدف ارزیابی عملکرد، پایداری و کیفیت تغذیه‌ای ارقام مختلف ماشک علوفه‌ای در شرایط اقلیمی متنوع ایران انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش طی دو سال‌های زراعی (1403-1402 و 1404-1403) در چهار منطقه کرج، گرگان، کرمانشاه و پارس‌آباد (مغان) اجرا شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام گرفت. مواد گیاهی شامل دو رقم وارداتی Atom و Enes و دو رقم شاهد Lamei و Maragheh بود. صفات مورد ارزیابی شامل عملکرد علوفه تر و علوفه خشک، ارتفاع بوته، درصد استقرار، صفات فنولوژیک و شاخص‌های کیفی شامل پروتئین خام، فیبر نامحلول در شوینده اسیدی، فیبر خام، خاکستر کل و کربوهیدرات‌های محلول در آب بود. تجزیه واریانس مرکب برای دو سال و چهار مکان انجام شد و به‌منظور بررسی پایداری و برهمکنش ژنوتیپ در محیط، تحلیل GGE-Biplot به کار رفت. یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر مکان، سال، رقم و برهم‌کنش‌های آن‌ها بر عملکرد علوفه تر و علوفه خشک در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود. عملکرد علوفه‌تر در سال اول (حدود 23318 کیلوگرم در هکتار) نسبت به سال دوم (حدود 20030 کیلوگرم در هکتار) به میزان 3288 کیلوگرم در هکتار بیشتر بود. رقم Lamei در مقایسه با سایر ارقام، با میانگین عملکرد خشک ۲۸۰۸ کیلوگرم در هکتار، بیشترین عملکرد علوفه خشک، بیشترین ارتفاع بوته (میانگین 79 سانتی‌متر) و بیشترین استقرار بوته (۹۸ تا ۱۰۰ درصد) را نشان داد. تحلیل GGE-Biplot نشان داد رقم Lamei نزدیک‌ترین ژنوتیپ به ژنوتیپ ایده‌آل بود و از سازگاری عمومی و پایداری عملکرد بالایی برخوردار بود، در حالی که رقم Maragheh در پارس‌آباد (میانگین عملکرد خشک ۲۴۷۰ کیلوگرم در هکتار) سازگاری اختصاصی بهتری نشان داد. ارقام Atom و Enes علاوه بر میانگین عملکرد پایین‌تر (به‌ترتیب 2195 و 2383 کیلوگرم در هکتار)، نوسان بیشتری در محیط‌های مختلف داشتند. از نظر صفات فنولوژیک، رقم Lamei در اغلب محیط‌ها زودرس‌ترین رقم شناخته شد و کوتاه‌ترین فاصله زمانی سبز شدن تا برداشت را با میانگین 154 روز به خود اختصاص داد، در حالی که رقم Maragheh با میانگین 168 روز، دیررس‌ترین رقم بود. از نظر کیفیت تغذیه‌ای، رقم Lamei با 0/18 درصد پروتئین خام و 5/7 درصد کربوهیدرات‌های محلول در آب، بیشترین و با 3/34 درصد فیبر نامحلول در شوینده اسیدی، کمترین مقادیر را در میان ارقام نشان داد. رقم Lamei در مجموع بالاترین عملکرد ماده خشک و بیشترین درصد پروتئین خام را در میان ارقام نشان داد نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که عملکرد و کیفیت علوفه ماشک به‌طور معنی داری تحت تأثیر برهمکنش ژنوتیپ در محیط قرار دارد و ارزیابی چندمحیطی برای معرفی رقم ضروری است. بر اساس تلفیق نتایج کمی، کیفی و تحلیل پایداری، رقم Lamei به‌عنوان رقم با سازگاری عمومی، عملکرد بالا، کیفیت تغذیه‌ای برتر و ثبات مناسب برای کشت در طیف وسیعی از مناطق کشور توصیه می‌شود. رقم Maragheh نیز به‌عنوان گزینه‌ای با سازگاری اختصاصی برای برخی مناطق خنک‌تر قابل پیشنهاد است. انتخاب ارقام دیررس و پایدار می‌تواند راهبردی مؤثر برای افزایش پایداری تولید علوفه در شرایط اقلیمی متنوع کشور باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ارزیابی چندمکانه؛ پایداری عملکرد؛ شاخص‌های کیفی علوفه؛ نیامداران علوفه‌ای پاییزه | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 120 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب