آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 686 |
| تعداد مقالات | 7,102 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,164,151 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,172,009 |
گزینش ژنوتیپهای برتر باقلا (Vicia faba L.) از لحاظ عملکرد و مقاومت به بیماری با استفاده از روش GYT بایپلات | ||
| مجله تولید گیاهان زراعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/ejcp.2026.24158.2718 | ||
| نویسنده | ||
| فاطمه شیخ* | ||
| دانشیار بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: افزایش سطح مقاومت در برابر بیماریهای لکه برگی باقلا، لکه شکلاتی (Botritis fabae)، لکه برگی آلترناریا (Alternaria alternate)، سوختگی استمفیلیومی S. botryosum) و (Stemphylium vesicarium، از اهداف اصلی برنامههای اصلاحی باقلا هستند. مقاومت به بیماری، زمانی بیشترین کارایی را دارد که با عملکرد دانه بالا در یک ژنوتیپ همراه باشند. روش تجزیه ژنوتیپ بر اساس بایپلات ژنوتیپ در عملکرد×صفت (GYT) به انتخاب ژنوتیپهایی مطلوب برای صفات مورد بررسی در حضور عملکرد دانه بالا کمک میکند. مواد و روشها: آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان اجرا شد. پانزده ژنوتیپ باقلا شامل چهار رقم تجاری (G11 تا G14)، یک شاهد حساس به بیماری (G15) و ده لاین امیدبخش (G1 تا G10) از برنامه ملی اصلاح باقلا مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل شدت بیماری، سطح استانداردشده زیر منحنی پیشرفت بیماری (sAUDPC)، ارتفاع گیاه، اجزای عملکرد و عملکرد دانه بود. جهت محاسبه sAUDPC، پیشرفت بیماری در پنج مرحله از زمان ظهور علائم نمونهبرداری شد. دادهها با نرمافزار SAS تحلیل و میانگینها با آزمون حداقل اختلاف معنیدار (LSD) در سطح احتمال یک درصد (P≤0.01) مقایسه شدند. برای ارزیابی همزمان مقاومت به بیماری و بهبود صفات کمّی، تحلیل دوبعدی GYT در ترکیب با تجزیه خوشهای بهکار گرفته شد تا بهترین ژنوتیپها انتخاب و نقاط قوت و ضعف هر ژنوتیپ از طریق ترکیب عملکرد با سایر صفات هدف تعیین شود. یافتهها: نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که تفاوت بسیار معنیدار در سطح احتمال یک درصد بین ژنوتیپهای باقلا برای صفات زراعی و مقاومت به بیماری وجود دارد. میانگین عملکرد دانه در بین ژنوتیپها ۳۳۲۴ کیلوگرم در هکتار و دامنه تغییرات عملکرد بین 7/4461-1786 کیلوگرم در هکتار متغیر بود. یافتهها نشان داد، بایپلات ژنوتیپ در عملکرد × صفت، 6/88 درصد از کل تغییرات را توجیه میکند. نمای کدام ژنوتیپ در کجا در بایپلات چندضلعی، فضای بایپلات را به شش بخش تقسیم کرد که سه بخش آن حاوی ترکیبات مطلوب عملکرد-صفت بودند. در بخش اول، ژنوتیپ G12 (رقم فیض) همراه با ترکیب عملکرد با صفات تعداد دانه در غلاف و وزن صد دانه قرار گرفت. در بخش دوم، ژنوتیپ G10 (لاین HBP/SOE/99) در ترکیب با صفات ارتفاع بوته و تعداد شاخه متمایز شد. در بخش سوم نیز ژنوتیپهای G13 (رقم شادان) و G14 (رقم مهتا) به دلیل داشتن شاخصهای برتر مقاومت به بیماری در رأس چندضلعی قرار گرفتند. بر اساس نمایش برداری GYT بایپلات، مقادیر sAUDPC بیماری سوختگی استمفیلیومی و مقادیر sAUDPC بیماری لکه برگی آلترناریایی در ترکیب با عملکرد دانه بیشترین همبستگی را داشتند. نمای مختصات میانگین تستر (ATC) از GYT بایپلات، 15 ژنوتیپ را به عنوان ژنوتیپهای با عملکرد بهتر از میانگین طبقهبندی کرد و به صورت G13 > G10 > G14 > G12 > … > G15 رتبهبندی شدند، در حالی که G10 و G12 با تمام ترکیبات مثبت عملکرد-صفت به عنوان بهترین ژنوتیپها و ژنوتیپهای G5، G7 و G15 به عنوان ضعیفترین ژنوتیپها رتبهبندی شدند. بر اساس تجزیه خوشهای، ژنوتیپهای باقلا به چهار گروه تقسیم شدند. گروههای متمایز بهدستآمده، برای استخراج ژنوتیپهایی با ویژگیهای متنوع و شناسایی تنوع خزانه ژنی مفید هستند. نتیجهگیری: در برنامههای اصلاحنژادی باقلا، تلفیق صفاتی چون طول غلاف، وزن صد دانه و مقاومت به بیماری با عملکرد بالای دانه در یک ژنوتیپ واحد از اهمیت ویژهای برخوردار است. این مطالعه نشان داد که GYT بایپلات ابزاری کارآمد برای شناسایی ژنوتیپهای ایدهآل است که تعادل مناسبی بین عملکرد و چندین صفت زراعی برقرار میکنند. در نهایت ژنوتیپ G10 (HBP/SOE/99) ترکیب مطلوبی از مقاومت به بیماریهای قارچی، پتانسیل عملکرد بالا و سازگاری با شرایط اقلیمی منطقه گرگان داشت و بهعنوان رقم جدید یا بهعنوان والد در برنامههای اصلاحی پیشنهاد میگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شدت بیماری؛ تجزیه خوشهای؛ لکه شکلاتی؛ لکه برگی آلترناریایی؛ سوختگی استمفیلیومی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 0 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب