آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 686 |
| تعداد مقالات | 7,102 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,164,151 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,172,009 |
ارزیابی تحمل به تنش کمآبی در ژنوتیپهای سیبزمینی در سطوح مختلف آبیاری با استفاده از شاخص DTI مبتنی بر صفات رشدی و زراعی | ||
| مجله تولید گیاهان زراعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/ejcp.2026.24630.2738 | ||
| نویسنده | ||
| داود حسن پناه* | ||
| بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: کمآبیاری به عنوان یک راهبرد مدیریتی آب، با هدف تعادل بین حفظ عملکرد و افزایش کارایی مصرف آب توسعه یافته است. مطالعات اخیر نشان دادهاند که تنظیم زمان و شدت آبیاری میتواند کارایی مصرف آب را افزایش داده و تأثیرات منفی تنش بر عملکرد غده را کاهش دهد. با توجه به تشدید تنشهای خشکی ناشی از بحران آب و تغییرات اقلیمی، توسعه راهبردهای بهینه آبیاری و شناسایی ژنوتیپهای متحمل به کمآبی، برای حفظ عملکرد غده و افزایش بهرهوری مصرف آب، امری ضروری است. این امر به ویژه در مناطق با محدودیت منابع آب اهمیت دوچندان مییابد. مواد و روشها: این پژوهش طی سالهای زراعی ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ در مزرعه ایستگاه تحقیقات ملی سیبزمینی شهرستان اردبیل اجرا شد. آزمایش بهصورت طرح اسپلیتبلوک در قالب بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. در این طرح، سه سطح تأمین آب (۶۰، ۸۰ و ۱۰۰ درصد نیاز آبی گیاه) بهعنوان فاکتور اصلی (کرت افقی) و ۱۶ ژنوتیپ پرمحصول سیبزمینی بهعنوان فاکتور فرعی (کرت عمودی) در نظر گرفته شدند. صفات عملکرد غده، ارتفاع بوته، تعداد ساقه اصلی در بوته، تعداد و وزن غده در بوته، مقدار آب مصرفی و کارایی مصرف آب، در طول دوره رشد و پس از برداشت اندازهگیری شدند. همچنین، شاخصهای رشد مانند نرخ رشد نسبی (RGR)، نرخ رشد محصول (CGR)، شاخص سطح برگ (LAI)، دوام سطح برگ (LAD) و نرخ جذب خالص فتوسنتز (NAR) بهصورت دورهای (هر ۱۵ روز یکبار از ۳۰ روز پس از کاشت تا پایان دوره رشد) پایش گردیدند. برای ارزیابی تحمل ژنوتیپها به تنش خشکی، از شاخص تحمل به خشکی (DTI) استفاده شد. تحلیل مؤلفههای اصلی (PCA) بهمنظور تلفیق و گروهبندی ویژگیهای فیزیولوژیکی، رشدی و عملکردی بهکار رفت تا چارچوبی یکپارچه برای شناسایی ژنوتیپهای متحمل به خشکی و بهینهسازی عملکرد در شرایط محدود آب ارائه شود. یافتهها: نتایج نشان داد که ژنوتیپهای G1043 وEurostarch در تمام سطوح آبیاری، مقادیر بالایی از شاخص DTI را از خود نشان دادند و بهعنوان ژنوتیپهای متحمل به کمآبی و پایدار شناسایی شدند. این ژنوتیپها توانستند عملکرد غده، تجمع ماده خشک و کارایی مصرف آب را در شرایط تنش آبیاری ملایم و شدید حفظ نمایند. برتری قابل توجه این دو ژنوتیپ G1043) و (Eurostarchدر تمامی سطوح آبیاری، حاکی از وجود مکانیسمهای فیزیولوژیکی مؤثری برای مقابله با تنش خشکی در آنها است. مقادیر بالای DTI در این ژنوتیپها احتمالاً ناشی از پایداری شاخصهای رشدی مانند LAI، CGR و LAD و همچنین تخصیص مؤثر ماده خشک به غدهها در شرایط خشکی بوده است. در مقابل، ژنوتیپهای Arsenal، Babilon و Shergaبهطور قابلتوجهی به تنش خشکی حساس بودند. به نظر میرسد ژنوتیپهای متحمل، با حفظ رشد گیاه و تداوم فتوسنتز، قادر به کاهش حداقل عملکرد خود تحت شرایط تنش هستند. کاهش تدریجی مقادیر نهایی DTI با افزایش شدت تنش خشکی، بیانگر این مطلب است که پاسخ سیبزمینی به تنش خشکی به شدت تنش و مراحل رشد وابسته است. در مجموع، ترکیب ارزیابی عملکرد غده و شاخصهای رشد با شاخص DTI، ابزار کارآمدی برای شناسایی ژنوتیپهای متحمل به خشکی در سیبزمینی و مدیریت بهینه آبیاری در شرایط کمآبی فراهم میآورد. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان داد که تلفیق شاخص تحمل به خشکی (DTI) با شاخصهای رشد و صفات زراعی، چارچوبی جامع و قابلاعتماد برای ارزیابی تحمل ژنوتیپهای سیبزمینی به کمآبی فراهم میکند. بر این اساس، ژنوتیپهای G1043 وEurostarch به دلیل حفظ پایداری رشد، عملکرد غده و کارایی مصرف آب، بهعنوان مناسبترین ژنوتیپها برای شرایط کمآبی معرفی شدند، در حالی که ژنوتیپهای Arsenal،Babilon وSherga حساسیت بیشتری به محدودیت آب نشان دادند. بنابراین، استفاده از این رویکرد تلفیقی میتواند دقت انتخاب ژنوتیپهای متحمل را افزایش داده و در برنامههای اصلاحی و مدیریت بهینه آبیاری، بهویژه در مناطق دارای محدودیت منابع آب، مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل مؤلفههای اصلی؛ شاخص تحمل به خشکی؛ صفات فیزیولوژیکی؛ کمآبیاری؛ سیبزمینی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 0 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب